Folklore en tradities

Op deze pagina vindt u informatie over folklore en tradities in Tsjechië zoals Kerstmis, Pasen en de Meiboom.

Kerstmis

KerstmisKerst (Vánoce) staat bol van de tradities. In het Reuzengebergte (Krkonose) moet u zeker een bezoek brengen aan Jilemnice, Vysoké nad Jizerou en Benecko. Kijk naar de thuis gemaakte kerststalletjes, die van half december tot half februari te bewonderen zijn. Het zijn soms uitgebreide, grote werken die opgehangen worden aan balken onder het plafond in de kamer.

Er wordt op de avond voor Kerstmis karper gegeten. Wie zich hieraan houdt, ziet het gouden varken, dat brengt geluk. Op het platteland werden ooit de visgraten door de knechten begraven, zodat de akkers altijd vruchtbaar zouden blijven. Rond de jaarwisseling blijft gevogelte in de winkels liggen. Door het eten van dat vlees vliegt het geluk de deur uit.

Tsjechisch kerstdiner

Geen culinair bereid hertenbiefstuk of parelhoen, maar een lekkere kom erwtensoep is de populairste lekkernij tijdens de kerstdagen in Tsjechië! Dit in combinatie met een karper-schnitzel en aardappelsalade. Deze karpers worden gevangen in de meren in Zuid-Bohemen en overal in het land verkocht. Ook wordt er heel wat gesnoept in Tsjechië rond de kerstdagen. Zeker het proberen waard en een genot voor de smaak pupillen is een stukje Tsjechisch gemberbrood.

Drie Koningen

Wie met drie koningen (6 januari) in Březová is kan in het wit geklede jongeren aantreffen die liederen zingen ter ere van het begraven van 'Bacchus' en het einde van de winter.

Boven de voordeur wordt B.M.C. en het jaartal geschreven. Dit zijn de initialen van de drie koningen/wijzen uit het Oosten (Balthasar, Melchior en Casper) die het kindje Jezus kwamen bezoeken.

Pasen

PasenPasen (Velikonoce) wordt in Tsjechië lang en uitbundig gevierd.
Een van de meest opmerkelijke Tsjechische tradities vindt plaats op Tweede Paasdag. Jonge en oude mannen gaan de deuren langs met zweepjes gemaakt van 8 wilgen twijgen, om vervolgens 'onschuldige' vrouwen met de zweepjes op het achterwerk te tikken. Deze vrouwen belonen de mannen vervolgens met een versierd ei, dat vaak gepaard gaat met een klein glaasje Slivovice of Becherovka.

 

Dit voor buitenstaanders zeer merkwaardige ritueel is een typisch Tsjechische paastraditie. De symboliek achter het Pomlázka-ritueel is de begroeting van de lente en de verjonging van de natuur. De zweepjes, de 'Pomlázky', zijn gemaakt van jonge wilgen- of berkentakken, omdat daarin de kracht van de natuur zou schuilen. Door de meisjes ermee te slaan, dragen de jongens deze kracht aan hen over. De meisjes en vrouwen belonen hen voor deze ‘dienst’ met een ei, een ander uitgesproken lente- en verjongingssymbool.

 

De zweepjes van de mannen worden gedurende het ritueel steeds kleuriger, als de vrouwen de zweepjes versieren met verschillende gekleurde linten. Deze linten kunnen vervolgens ook nog een betekenis dragen. Zo betekent een rood lint dat de vrouw de man wel leuk vindt. Een geel lint wil daarentegen zeggen dat de vrouw niet geïnteresseerd is in de man.
Terwijl de man de vrouw 'de zweep geeft' wordt het volgende wijsje gezongen:

 

Muziek:  Pomlazka

 

 

Hody, hody, doprovody                     (Feest, feest, wij komen langs)
Dejte vejce malovaný                         (Geef ons een ei, een beschilderd ei)
Nedáte-li malovaný,                            (Heb je geen beschilderde)
Dejte aspon bílý                                 (Geef dan een witte)
Slepicka vám snese za kamna jiný       (De kip zal andere voor je leggen)

 

Dit gebruik wordt door Tsjechische vrouwen niet als iets 'vrouw-onvriendelijks' ervaren. Vrouwen zien het vaak zelfs als een compliment als ze door een man op het achterwerk geslagen worden. Voor kinderen heeft de traditie een iets ander doel. De jongetjes gaan eveneens met de kleurige zweepjes de deuren langs, om zo bij de vrouwen snoep te verzamelen.

 

Bekijk het filmpje over het maken van de Pomlázka, het zweepje:

 

1 Mei viering

1 mei vieringDe nacht van 30 april op 1 mei is een nacht van magie en toverij.

In Vernéřovice wordt op 30 april een 'meika' = meiboom geplaatst. Dit is een lange paal,die ze in de grond slaan met bovenin een versierde spar met linten.
Daarna komen de mensen bijeen en vieren ze, bij een groot vuur, de komst van het voorjaar.

Voor de bescherming tegen de boze geesten verbranden ze er oude bezems in. De as die daar van overblijft is dan magisch en zorgt voor een goede oogst. Jonge mensen springen over het vuur om jong te blijven en vruchtbaar te zijn.

Volks gebruiken en de tradities van de Tsjechisch dorpen komen rechtstreeks van het heidendom.